وقتی پژوهش غایب است

محیط زیست > آب- در دو دهه گذشته، اصفهان که روزگاری به دلیل همخوانی و توازن شگفت‌انگیز میان طبیعت و سازه‌ها و ابنیه تاریخی، لقب نصف‌جهان گرفته بود، تجربه‌هایی را در بستر توسعه ناموزون از سر گذرانده است که برخی از آنها، زیان‌های سنگین و غیرقابل برگشتی باقی گذاشته‌اند.

  در یک بررسی اجمالی پیرامون چند‌و‌چون مشکلات پیش آمده در این شهر زیبا و تاریخی، این نتیجه حاصل می‌شود که در تعداد زیادی از طرح‌های اجراشده شور توسعه، بر پژوهش که پیش‌شرط هر توسعه کلان است برتری داشته است. این آسیب‌شناسی منحصر به اصفهان نیست و می‌توان نشانه‌های آن را در دیگر نقاط سرزمین پهناور ما ایران نیز سراغ گرفت.

طرح تنفس جنگل به تجاوز و تخریب‌ها دامن می‌زند

رئیس مرکز تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی استان مازندران:

  منابع‌طبیعی- گروه محیط‌زیست- اسدالله افلاکی:
رئیس مرکز تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی استان مازندران می‌گوید: «طرح تنفس جنگل، نه‌تنها باعث حفاظت و صیانت از جنگل نمی‌شود بلکه این ذخیره‌گاه‌های ارزشمند را به ورطه تخریب و نابودی می‌کشاند.»

طرح تنفس جنگل اوایل دهه80 از سوی برخی کارشناسان و مسئولان منابع طبیعی مطرح شد و تا مدت‌ها داغ‌ترین بحث محافل زیست‌محیطی بود اکنون دوباره این طرح از سوی برخی در دست پیگیری است تا از طریق مراجع تصمیم‌گیری به اجرا درآید. براساس این طرح، طی 10سال هرگونه برداشتی از جنگل متوقف می‌شود تا از این طریق جنگل توان بازسازی و ترمیم خود را به‌دست آورد و تخریب‌های ناشی از برداشت‌های بی‌رویه ترمیم شود. گروه محیط‌زیست همشهری بر آن است نظرات کارشناسان موافق و مخالف این طرح را منعکس کند با این امید که این نظرات بتواند در تصمیم‌گیری مسئولان برای اجرا شدن یا نشدن طرح تنفس جنگل راهگشا باشد.

دکتر محمد امینی، رئیس مرکز تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی استان مازندران یکی از منتقدان جدی طرح تنفس جنگل، در این باره به همشهری گفت: «تنفس برای جنگل‌های شمال معنی ندارد زیرا جنگل‌های شمال یک رویش مستمر و اکوسیستم‌های جاری دارد به همین دلیل اگر بهره‌برداری از جنگل‌ها متناسب با تولید این رویشگاه‌ها باشد به‌طوری که «بهره» را برداریم نه اصل «سرمایه» را مشکلی برای جنگل پیش نمی‌آید.»

اشک چشمان لاک پشت؛ عجیب‌ترین نوشیدنی جهان

تصویر پروانه‌های رنگارنگ در پارک ملی یاسونی اکوادور درحال نوشیدن اشک چشم لاک پشتی رودخانه‌ای در هفته گذشته به یکی از تصاویر محبوب حیات‌وحش تبدیل شد.

به گزارش پاپ ساینس،‌ پروانه‌ها در پارک ملی یاسونی اکوادوردر حین نوشیدن نوشیدنی کاملا غیرعادی به سوژه عکسی پرطرفدار برای علاقمندان به محیط زیست تبدیل شدند.

پروانه‌های این تصویر درحال بازی با این لاکپشت نیستند،‌ بلکه درحال نوشیدن اشک چشم این جاندار رودخانه‌ای که بر روی بدنش خال‌های زرد‌رنگی دیده می‌شود هستند.

اشک چشم این نوع از لاک پشت غنی از مواد معدنی است که به پروانه‌ها در تولید مثل کمک می‌کند. پروانه‌ها نیز در مقابل،‌ برای قدردانی از لاک پشت به بهداشت چشم این جاندار دوزیست کمک می‌کنند.

گرانترین آناناس جهان را ببینید

آناناس‌های جهان شاید همگی یک‌شکل و یک طعم باشند،‌اما نوعی از این میوه‌های گرمسیری در جهان وجود دارد که هرکسی جرات نزدیک شدن به آن را ندارد.

به گزارش میل‌آنلاین،‌ متخصصان باغبانی در بریتانیا با استفاده از تکینیکی برای خلق آب‌و هوای گرمسیری درون یک گلخانه موفق به پرورش دادن آناناس در آب‌و‌هوای غیر گرمسیری شده‌اند. این درخت آناناس به مدت دوسال با استفاده از تکنیکی به نام تکنیک سنتی باغبانی ویکتوریایی در باغ هلیگان در کرونوال بریتانیا درحال پرورش یافتن و رشد بوده‌است.

این باغ از قرن نوزدهم به این شیوه درحال پرورش آناناس در شرایط آب‌و هوایی شبیه‌سازی بوده است و در آن دوران محصولات خود را برای تزئین میزهای شام به خانواده‌های ثروتمند عصر ویکتوریا اجاره می‌داده‌است!

باغبانان برای رشد دادن این گیاه با استفاده از 30 تن کود اسب،‌اوره و پشته‌هایی از نی موفق به خلق شرایط آب‌و‌هوایی گرمسیری در گلخانه‌ای می‌شوند. اکنون یکی از آناناس‌های پرورش داده شده به این سبک رسیده و آماده چیده شدن است، اما مشکل این‌جا است که باغبانان بر اساس نادر بودن،‌ هزینه‌های مورد نیاز برای پرورش دادن و موقعیت متفاوتی که این میوه در آن پرورش داده شده قیمت 10 هزار پوند را برای آن تعیین کرده‌اند!

با وجود قیمت بالایی که برای این آناناس درنظر گرفته شده‌است،‌قرار نیست این میوه به فروش برسد،‌بلکه قرار است چیده شده و در میان کارکنان باغ تقسیم شود.

آناناس‌ها اولین‌بار در سال 1493 توسط کریستوف کلمب از جزیره گوادلوپ در کارائیب به اروپا وارد شدند و به دلیل شباهتی که به مخروط درخت کاج (Pine Cone) داشتند آناناس (Pine Apple) نامیده شدند. این میوه در قرن 18 میلادی ارزشی برابر پنج‌هزار پوند امروز را داشت و به سمبلی از تمول تبدیل شده‌بود.

آتش تخریب در دامان بهشت طبیعت‌گردی ایران

محیط زیست > زیست‌بوم- روستای سوباتان با دشت‌های بسیار سرسبز و کوهپایه‌های زیبایش بهشت طبیعت‌گردی ایران است ولی بهمن جلیلی، معلم بازنشسته‌ای که در حال راه‌اندازی انجمن دوستداران طبیعت سوباتان است، از معضل جدید این منطقه جغرافیایی بسیار زیبای ایران خبر داده و گفته است که به‌دلیل اجرا نشدن طرح هادی و مشخص‌نبودن نقاط مسکونی و مزروعی، هر سال شاهد تجاوز بعضی افراد سودجو و فرصت‌طلب به منابع ملی و طبیعی و تخریب محیط‌زیست این منطقه هستیم.

ساخت جاده در زیستگاه یوز از سر گرفته شد

تخریب زیستگاه نماد حیات‌وحش در منطقه حفاظت شده کوه بافق

  زیست‌بوم- گروه محیط‌زیست - اسدالله افلاکی:
گزارش‌های دریافتی همشهری حاکی از آن است که عملیات ساخت جاده در منطقه حفاظت‌شده کوه بافق یزد به بهانه ترمیم راه روستایی از سر گرفته شده و قرار است جاده از قلب این منطقه حفاظت شده عبور کند.

این درحالی است که سال گذشته در پی هشدارهای کارشناسان و فعالان محیط‌زیست، عملیات راهسازی در این زیستگاه بی‌نظیر به حالت تعلیق در آمد. منطقه حفاظت شده کوه بافق یکی از با ارزش‌ترین زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی محسوب می‌شود و از این‌رو، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

ساخت‌وساز جاده در منطقه حفاظت شده کوه بافق در حالی از سر گرفته شده است که چندی پیش خبر انتشار جمعیت یوز از سوی مسئولان سازمان حفاظت محیط‌زیست پرده از این واقعیت تلخ برداشت که به‌رغم آنکه تا پیش از این بارها آمار این‌گونه زیبای حیات وحش 70 و در مواردی 120قلاده اعلام شده است با خوش‌بینی بالغ بر 50قلاده است. نکته درخور تامل اینکه از یوزپلنگ آسیایی مدت‌هاست به‌عنوان نماد و سمبل حیات وحش ایران یاد می‌شود و به همین دلیل بسیاری از کارشناسان و فعالان محیط‌زیست از این حیوان با نام یوز پلنگ ایرانی یاد می‌کنند. انتشار این آمار که براساس تازه‌ترین یافته‌های میدانی دست‌اندرکاران و مدیر پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی اعلام شده و سازمان حفاظت محیط‌زیست هم بر آن صحه گذاشته است بیش از هرچیز ضرورت رفع تنگناهای حفاظتی این حیوان را خاطرنشان می‌کند. با این وصف ساخت وساز در کوه حفاظت‌شده بافق که از زیستگاه‌های پراهمیت یوز محسوب می‌شود به خطر انقراض یوزها دامن می‌زند.

تخریب منابع طبیعی دومین عامل تهدید‌کننده حیات بشر

  منابع‌طبیعی- بررسی‌ها نشان می‌دهد رشد روزافزون آلودگی‌های زیست‌محیطی و تخریب محیط‌زیست و منابع طبیعی که پیامدی جز انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری ندارد اکنون به یکی از عوامل تهدید‌کننده حیات بشر تبدیل شده به‌طوری که برخی آن را بعد از بمب اتمی دومین عامل تهدید‌کننده تمدن بشری عنوان می‌کنند.

براساس آمار، سالانه 50الی 100هزارگونه از حدود 10میلیون گونه زنده موجود که بسیاری از آنها تا‌کنون ناشناخته مانده‌اند، منقرض شده یا در معرض خطر انقراض قرار می ‌گیرند. این آمار به‌مراتب بیش از مجموع تعداد گونه‌هایی است که از اواخر دوره کرتاسه (عصر دایناسورها) تا زمان حاضر یعنی در طول 65میلیون سـال منقرض شده‌اند. بنابر گزارش منتشر شده از سوی سازمان جهــانی خواربار و کشـاورزی (FAO) طی یک دهه (از سال1990 تا سال 2000میلادی)، هر سال 4/9میلیون هکتار جنگل تخریب شده است. گزارش دیگری که از سوی کمیته بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) ارائه شده نیز حاکی از آن است که هم‌اکنون از هر هشت گـونه گیاهی، یکی در معرض انقراض قرار دارد.

آمار و ارقام مربوط به تخریب جنگل‌ها و انقراض گونه‌های گیاهی از این‌رو نگران‌کننده است که سرعت بازسـازی این منابع بسیار کم است و در واقع هر پایه‌ای از یک گیاه که از بین می‌رود به زمانی بسیار طولانی نیاز دارد تا بازسازی شود به‌طوری که در بسیاری موارد به‌دلیل از بین رفتن شرایط زیستگاه‌ها، شرایط بازگشت گونه نابود شده، غیرناممکن می‌شود. برهمین اساس است که اکنون بسیاری به جنگل‌ها که تا پیش از این به‌عنوان منابـع تجدیـد شونده کره زمین شنـاخته می‌شدند به دیـده تردید نگاه می‌کنند.

آنچه مسلم است نابودی و انقراض هر یک از گونه‌های گیاهی یا جانوری تأثیری نامطلوب بر زندگی همه انسان‌ها دارد. با این رویکرد حفاظت و حمایت از تمامی گونه‌های موجود در دستور کار سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی ذی‌ربط قرار گرفته و کنوانسیون‌های بین‌المللی همواره بر حفاظت هر چه بیشتر منابع موجود تأکید می‌کنند. این نهادهای بین‌المللی به‌ویژه کشورهای در حال توسعه را به توسعه پایدار و حفظ منابع طبیعی‌ ترغیب می‌کنند؛ با وجود این، در کشور ما برخی همچنان بر طبل توسعه ناپدار می‌کوبند و از همین روست که اجرای اغلب پروژه‌هایی که با توجیه توسعه به اجرا در می‌آید،باعث تخریب منابع طبیعی می‌شود. تغییر کاربری 200هکتار از رویشگاه‌های جنگلی بی‌نظیر در سوادکوه با توجیه توسعه شهرک صنعتی بشل نمونه‌ای از توسعه ناپایدار است که منابع پایه کشور(‌آب، خاک و پوشش گیاهی) را تهدید می‌کند.

شدت تخریب رویشگاه‌های جنگلی نگران کننده است

گفت‌وگو با کاظم نصرتی نصرآبادی، عضو انجمن علمی جنگلبانی ایران

  منابع‌طبیعی- اسدالله افلاکی:
سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری با بیش از 90سال قدمت، مهم‌ترین نهاد متولی صیانت از منابع پایه کشور(آب، خاک و پوشش گیاهی) است.

  با همین رویکرد این سازمان، مدیریت 83درصد از کل مساحت کشور (32میلیون هکتار اراضی بیابانی، 86میلیون هکتار مرتع و 14میلیون هکتار جنگل) را برعهده دارد. با وجود این، سازمان جنگل‌ها در حال حاضر با کمبود تجهیزات، اعتبارات و نیروی انسانی کارآمد دست به گریبان است تا آنجا که حتی برای جایگزین کردن نیروهای بازنشسته خود هم با محدودیت مواجه است. این کمبودها ناشی از آن است که سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری (به‌رغم آنکه ماهیتی حاکمیتی دارد) آنگونه که شایسته این سازمان است در سیاستگذاری‌های کلان مورد توجه قرار نمی‌گیرد و از همین رو، روزبه‌روز جایگاه آن ضعیف‌تر می‌شود تا جایی که هر نهاد و سازمانی به‌خود اجازه می‌دهد برای دستیابی به اهداف خود، بخشی از اراضی ملی و طبیعی را متصرف شود. کاظم نصرتی‌نصرآبادی، عضو انجمن علمی جنگلبانی ایران که نزدیک به هفت‌سال مسئولیت اداره جنگل‌های شمال را برعهده داشته معتقد است که «هجوم به منابع طبیعی کشور و تخریب عرصه‌های جنگلی و مرتعی شدت گرفته است».

"تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی" درس دانشگاهی می‌شود

موسوی موحدی در گفتگو با همشهری آنلاین: زمین مریض شده است

علی اکبر موسوی موحدی استاد ممتاز دانشگاه تهران از طراحی دروس دانشگاهی درباره "تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی" خبر داد و گفت: این دروس به دانشگاه‌ها و وزارت علوم معرفی می‌شوند تا پس از تصویب به عنوان واحدهای اجباری یا اختیاری در دانشگاه‌ها تدریس شوند.

دکتر علی اکبر موسوی موحدی در گفتگو با همشهری آنلاین در تشریح اهمیت پرداختن به موضوع تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی گفت: امروز در پی خسارت‌هایی که بشر از صنعت‌گرایی‌اش به زمین زده است، جایگاه تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی که منبعث از صنعتی شدن زمین است به یک رشته و موضوع مهم جهانی تبدیل شده و در زیرمجموعه سازمان ملل دارند بر روی آن کار می‌کنند چون زمین مریض شده است.

استاد تمام مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران افزود: وقتی زمین مریض می‌شود آنهایی هم که پش زمین‌ هستند مریض‌اند. این اهمیت موجب شد که در صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور، کارگروه تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی ایجاد شود تا کشورمان هم در این زمینه کاری انجام دهد.